Dzieło Mariana Moskwy o łowickim folklorze muzycznym promowano w muzeum [ZDJĘCIA]

W muzeum swoją premierą miała bogato ilustrowana książka Mariana Moskwy „Łowicki folklor muzyczny. Antologia pieśni i melodii instrumentalnych”. Pomysłodawcą wydania spuścizny „łowickiego Kolberga” jest Maciej Malangiewicz – dyrektor Łowickiego Ośrodka Kultury. Projekt otrzymał dofinansowanie 80 tys. złotych w ubiegłorocznej edycji Budżetu Obywatelskiego Województwa Łódzkiego . Mieszkańcy regionu oddali na niego ponad 4,5 tys. głosów.

„Łowicki folklor muzyczny. Antologia pieśni i melodii instrumentalnych” jest najobszerniejszym z dotychczas opublikowanych zbiorów obejmujących repertuar regionu łowickiego.

Autor, wychowany wśród Łowiczan, zbudował w toku 50 lat pracy prawdziwy pomnik – księgę nut i tekstów najbardziej uczuciowej dziedziny kultury tradycyjnej, jaką jest pieśń i melodia instrumentalna. Marian Moskwa traktował pieśni i melodie instrumentalno-taneczne nie tylko jako dziedzinę godną utrwalenia na piśmie, ale też jako wdzięczne pole do opracowań wokalnych, instrumentalnych, aranżacji podjętych z myślą o zespołach pieśni i tańca, z którymi współpracował.

Niniejszy zbiór dokumentalny jest tylko częścią spuścizny autora, antologią o charakterze źródłowym, obejmującą repertuar łowicki, częściowo popularyzowany od co najmniej pół wieku przez liczne zespoły łowickie i ich wybitnych solistów. Dzieło ukończone przez Mariana Moskwę w roku 1996 wiele lat czekało na opublikowanie.

Rada redakcyjna dokonała weryfikacji i przeglądu repertuaru z punktu widzenia jego reprezentatywności dla regionu łowickiego. Materiał „wyjściowy” obejmował 380 pozycji (pieśni i melodii instrumentalnych), zapisanych na 631 stronach, ułożonych w trzech tomach. Repertuar instrumentalny wyczerpująco zebrany przez autora, nie został uszczuplony, gdyż nie obejmuje on zbyt wielu melodii upowszechnionych poza regionem łowickim. Uchwycona w zapisie panorama melodii adresowana jest do biegłych instrumentalistów, którzy wiedzą, jak wzbogacać melodie-prymki w toku powtórzeń w grze kapeli.

Rada redakcyjna zdecydowała o rezygnacji z 47 pieśni szeroko spopularyzowanych, o zasięgu ogólnopolskim. Niemniej, wiele z zakwalifikowanych do wydania pieśni ma również odpowiedniki ogólnomazowieckie, łącznie z Podlasiem, lub nawet ogólnopolskie. Melodie te jednak wpisały się do repertuaru łowickiego i wykazują, zwłaszcza w oryginalnym wykonaniu, znamiona łowickie.

Ogółem prezentowany zbiór zawiera 332 pozycje, w tym 248 pieśni, 80 melodii instrumentalnych i 5 tańców-zabaw. Repertuar ten został podany przez 56 informatorów (38 śpiewaków, 18 instrumentalistów), urodzonych w latach 1893–1952. Do najstarszych należy czterech informatorów urodzonych w ostatnim dziesięcioleciu XIX w. Spośród śpiewaków najwięcej repertuaru podali: Franciszek Wołowiec z Łowicza (78 pieśni), Marianna Stefańska ze Stachlewa (25 pieśni), Marianna Sut z Łowicza (12 pieśni), Ewa Wołowiec z Łowicza (11 pieśni), Stanisław Madanowski z Boczków Chełmońskich (10 pieśni), Janina Kośka z Sielc (9 pieśni), Anastazja Moskwa z Sielc (9 pieśni). Natomiast spośród instrumentalistów: Stefan Winnicki z Łowicza (15 melodii instrumentalnych i 1 pieśń) i Jan Pelski z Łowicza (14 melodii instrumentalnych i 2 pieśni).

Księżacy, bardzo wyrazista etnograficznie grupa w Polsce, już na początku XX w. stanowiła – przez swą suwerenność kulturową i pewną dumę, wynikającą ze stosunkowo dobrego usytuowania społeczno-ekonomicznego – znak niezawisłości Polski, jej kultury, tak jak Podhale od końca XIX w. Szeroki gest w śpiewie łowickim, wykwintnie realizowane tańce, chwiejność tempa (rubato), rozległe, urozmaicone melodie świadczyły o specyfice, odrębności i zadowoleniu mieszkańców tego regionu. Śpiew łowicki ma coś w sobie z namaszczenia i przekory, jest witalny, dowcipny, ale nie brakuje w nim liryki i rzewności; współtworzy w sumie polski etos narodowy. Dbałość o kulturę łowicką znaczyły od początku XX w. inicjatywy muzealne, wczesne inscenizacje obrzędów i tańców łowickich; teatralne wesela prezentowano już w latach dwudziestych XX w.

Folklor muzyczny Łowickiego w XXI w. istnieje nadal w znacznej części jeszcze w obiegu ustno - pamięciowym, zwłaszcza w praktyce zespołów folklorystycznych, czy grup śpiewaczych. Nie możemy jednak wykluczyć, a raczej mamy prawo przypuszczać, że z kolejnymi dekadami wybór repertuaru będzie coraz węższy, folklor będzie znakiem tożsamości a nie dynamiczną rzeczywistością, obfitującą w życiową, twórczą różnorodność. Temu upraszczaniu i ubożeniu tradycji próbuje zaradzić niniejsze wydawnictwo, ogarniające duży przekrój repertuaru tradycyjnego.

MARIAN MOSKWA - nauczyciel i muzyk, kierownik artystyczny zespołów folklorystycznych, miłośnik i znawca muzyki ludowej regionu łowickiego, pozostawił dla potomności zapisy setek oryginalnych łowickich melodii.

Urodził się w Sielcach 8 czerwca 1936 roku. Szkołę podstawową ukończył w Stachlewie koło Łyszkowic. Następnie podjął naukę w Liceum Pedagogicznym w Łowiczu. Po ukończeniu Liceum otrzymał zatrudnienie w Szkole Ćwiczeń tej placówki. Wcześnie został osierocony; kiedy miał szesnaście lat zmarła mu matka, ojciec – cztery lata później. Dalszą edukację realizował w Studium Nauczycielskim w Łodzi, na kierunku muzycznym. Następnie, jako absolwent Studium podjął pracę w Liceum Pedagogicznym w Łowiczu w charakterze nauczyciela śpiewu i gry na instrumencie. W 1963 roku rozpoczął studia na Wydziale Dyrygentury Chóralnej w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, którą ukończył z wynikiem bardzo dobrym. Kształcenie łączył z pracą w Łowiczu.

Kiedy był na czwartym roku studiów, został zatrudniony w Studium Nauczycielskim w Łowiczu. Całe swoje życie zawodowe związał z tym miastem. W ramach pracy, oprócz zajęć dydaktycznych, prowadził chór, orkiestrę oraz zespoły wokalno-instrumentalne. Zespoły te uczestniczyły w konkursach i przeglądach artystycznych, odnosząc sukcesy, a także uświetniały swoimi występami uroczystości powiatowe i wojewódzkie. Po likwidacji Studium Nauczycielskiego został przeniesiony do pracy w Liceum Ogólnokształcącym w Łowiczu.

Po kilku latach, ze względu na stan zdrowia, otrzymał rentę inwalidzką. W 1982 roku reaktywowano Studium Nauczycielskie w Łowiczu, w którym kontynuował pracę jako nauczyciel gry na instrumencie na kierunkach: nauczanie początkowe i wychowanie przedszkolne, do czasu ostatecznej likwidacji Studium w 1992 roku. Po trzydziestu dwóch latach pracy zawodowej przeszedł na emeryturę.

Był jednym z założycieli, a w latach 1974–1984 kierownikiem muzycznym Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Boczki Chełmońskie”. Układał programy dla tego zespołu, m.in. Suitę łowicką. W tym samym czasie, do 1982 roku, był zatrudniony w Zespole Szkół Rolniczych w Łowiczu. W ramach zajęć świetlicowych prowadził Zespół Pieśni i Tańca „Blichowiacy”, który w 1980 roku otrzymał „Złotą Jodłę” na Festiwalu w Kielcach. Prowadził też zespoły pieśni i tańca w Dzierzgowie, Słupi i Sierakowicach. Zespoły te występowały na konkursach, zdobywając liczne nagrody.

Czas wolny przeznaczał na poznawanie autentycznego folkloru łowickiego, z którym zetknął się już w dzieciństwie. Jeździł do śpiewaków ludowych, muzykantów, tancerzy. Rozmawiał z nimi, nagrywał ich pieśni, poznawał obrzędy, słuchał muzyki kapel ludowych i solistów. Wszystko to nagrywał i zapisywał – zarówno teksty pieśni, jak i melodie. Nieustannie dokonywał korekt, ścierał, przekreślał, przepisywał. Często wstawał w nocy i poprawiał zapisy. Odznaczał się cierpliwością i uporem w dążeniu do celu.

Jest autorem prac, które za jego życia nie zostały wydane drukiem. Najważniejszą i najobszerniejszą z nich jest niniejsza antologia – Łowicki folklor muzyczny. Pozostałe to zapisy

melodii łowickich na flet prosty, na chór, a także opracowania dotyczące historii działalności zespołów łowickich: „Boczki Chełmońskie”, „Budowlani”, „Blichowiacy”.

Zmarł 7 czerwca 2012 roku w wieku 76 lat.

Zdjęcia: Ireneusz Kosiorek. Więcej fotografii na facebookowym profilu: Irek Kosiorek Photography.

RK

  • Polska Dziennik Łódzki
Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3